Wat is een token (en waarom bepaalt het de prijs van AI)?

3 augustus 2026 · bijgewerkt 9 augustus 2026

Als je AI gebruikt of erover leest, kom je het woord “token” tegen. Het klinkt technisch, maar het is eenvoudig uit te leggen — en het bepaalt mede hoe snel en hoe duur AI is. In dit artikel snap je in vijf minuten wat een token is en waarom het ertoe doet.

Wat is een token?

Een token is een stukje tekst dat een taalmodel als één eenheid verwerkt. Soms is dat een heel woord, vaak een deel van een woord. Een vuistregel voor het Nederlands: ongeveer 1 token ≈ 0,75 woord, oftewel 100 woorden zijn grofweg 130 tokens. Modellen “lezen” en “schrijven” in tokens, niet in letters of woorden.

Waarom tokens de prijs bepalen

Betaalde AI-diensten en API’s rekenen meestal per token af: zowel je invoer (de prompt) als de uitvoer (het antwoord) telt mee. Een lange prompt met veel context kost dus meer dan een korte. Voor losse chatgebruikers is dat zelden een probleem, maar voor wie AI in een app of op grote schaal gebruikt, telt het op.

Het “contextvenster”

Tokens hangen samen met het contextvenster: de hoeveelheid tekst die een model in één keer kan “onthouden”. Is je gesprek of document langer dan dat venster, dan valt het begin buiten beeld. Daarom kan een chatbot eerdere delen van een lang gesprek “vergeten”.

Praktische tips

• Houd prompts gericht: onnodige tekst kost tokens.
• Bij lange documenten: knip op in delen of vraag om een samenvatting.
• Gebruik een lichter (goedkoper) model voor simpele taken.

Reken een voorbeeld uit

Stel je laat een AI een artikel van 500 woorden samenvatten naar 100 woorden. De invoer is dan grofweg 650 tokens en de uitvoer ongeveer 130 tokens — samen bijna 800 tokens voor die ene opdracht. Voor een losse gebruiker is dat verwaarloosbaar, maar voor een bedrijf dat dit duizenden keren per dag automatisch doet, telt het hard aan. Daarom loont het bij grootschalig gebruik om prompts strak te houden: elk overbodig stuk context is extra tokens, en dus extra kosten en iets meer wachttijd.

Tokens en talen

Niet elke taal is even “zuinig”. Engelse tekst wordt vaak efficiënt in tokens omgezet, terwijl het Nederlands en zeker talen met andere schriften meer tokens per woord kosten. Dat betekent dat dezelfde boodschap in het Nederlands net iets meer tokens — en dus iets meer rekenwerk — vraagt dan in het Engels. Voor de meeste mensen is dat geen probleem, maar het verklaart waarom sommige tools in het Engels nét iets sneller of goedkoper aanvoelen.

Praktische gevolgen voor jou

Het belangrijkste om te onthouden: tokens verklaren waarom een chatbot soms het begin van een lang gesprek “vergeet”. Alles wat buiten het contextvenster valt, kan het model simpelweg niet meer zien. Werk je met een lang document, knip het dan op in delen of vraag eerst om een samenvatting die je daarna gebruikt. En voor wie betaalt per gebruik: kies een lichter, goedkoper model voor simpele taken, en bewaar het zware model voor het echte denkwerk. Zo houd je grip op zowel kwaliteit als kosten.

Waarom dit handig is om te weten

Je hoeft geen technicus te zijn, maar het begrip “token” helpt je AI beter te gebruiken. Het verklaart waarom een chatbot de draad van een lang gesprek soms kwijtraakt, waarom een heel boek niet in één keer verwerkt kan worden, en waarom zakelijke AI-toepassingen kosten maken die met het aantal vragen meegroeien. Wie dat snapt, stelt slimmere vragen: korter en gerichter waar het kan, en opgeknipt waar een document te lang is. Voor de gemiddelde gebruiker verandert er weinig in de dagelijkse praktijk, maar zodra je AI serieuzer of zakelijk inzet, is dit een van die basisbegrippen die ineens veel verklaren. Het hoort daarmee bij de bagage van iedereen die verder wil dan af en toe een vraag stellen.

Veelgestelde vragen

Meer techniek in gewone taal: large language models · hoe werkt AI?