Onder een digitaal modebeeld vraagt iemand hoe je zo’n lichaam krijgt. Maar de persoon op het scherm hoeft helemaal niet te bestaan. AI modellen maken die vergelijking mogelijk zonder een mens die de getoonde vorm ooit heeft gehad.
In een BBC-reportage van 3 oktober, bijgewerkt op 4 oktober, vertellen betrokkenen en onderzoekers over onrealistische schoonheidsbeelden. Psychologiehoogleraar Phillippa Diedrichs legt uit dat herkennen van een geconstrueerd beeld niet automatisch voorkomt dat iemand zich ermee vergelijkt.
AI modellen: herkennen en beschermen zijn verschillende vragen
Dat onderscheid ontbreekt in veel advies over nepbeelden. Je kunt weten dat een afbeelding is gegenereerd en toch het uiterlijk als maatstaf gebruiken. Een zichtbaar label geeft informatie over de herkomst. Het bewijst niet dat de afbeelding geen invloed heeft.
| Controle | De grens daarvan |
|---|---|
| Staat er een AI-label? | Een label verklaart de herkomst, niet het effect op de kijker. |
| Zie je afwijkende handen of huid? | Een fout kan een aanwijzing zijn; een foutloos beeld is geen echtheidsbewijs. |
| Verwijst het merk naar een echte maker? | Dat helpt de productie te controleren, maar bewijst geen gezondheidseffect. |
Bij een deepfake herkennen zijn visuele aanwijzingen dus hooguit een deel van de controle. De afzender, oorspronkelijke publicatie en uitleg over het beeld blijven nodig. Deze reportage bevat geen experiment waarmee het effect van een label is gemeten.
Adverteerders moeten meer uitleggen dan de beeldgenerator
Een merk dat een synthetisch model inzet, kiest ook welk uiterlijk steeds terugkomt. Alleen melden welke tool het beeld maakte is mager. De nuttigere vragen zijn: waarom is dit lichaam gekozen, welke variatie ontbreekt en krijgt de kijker de herkomst helder te zien?
Dat oordeel richt zich op de productie en communicatie van reclame. Het is geen diagnose voor een kijker en geen belofte dat een bepaalde kijkgewoonte klachten voorkomt. In onze uitleg over AI-afbeeldingen maken hoort transparantie daarom bij het gebruik, naast techniek en rechten.
Ook kritiek op AI kan te gemakkelijk worden. Diedrichs noemt in de reportage kansen voor meer diversiteit als makers bewust andere keuzes maken. Een echt fotomodel levert evenmin automatisch een breed of realistisch schoonheidsbeeld op. De relevante toets is het resultaat en de context, niet alleen de gebruikte techniek.
Welke vraag kun je een merk stellen?
- Bewaar de oorspronkelijke reclame met datum en afzender, zonder haar als bewezen echte foto door te sturen.
- Vraag of het model volledig is gegenereerd, een digitale kopie van een mens is of digitaal is bewerkt.
- Vraag waar het merk die herkomst voor kijkers vermeldt.
- Vergelijk de uitleg met het beeld dat daadwerkelijk wordt getoond.
Generatieve AI verklaart hoe nieuwe media ontstaan; AI-veiligheid gaat ook over de beperkingen van betrouwbare toepassing. Geen van beide maakt een afzonderlijk reclamebeeld tot wetenschappelijk bewijs van schade of bescherming.
Bij wat is AI begint begrip bij controleerbare uitleg. Een volgende reactie van de betrokken merken kan laten zien hoe zij herkomst en modelkeuze verantwoorden. Een concreet onderzoek naar kijkers en labels zou een andere vraag beantwoorden: welk effect is werkelijk gemeten?