--- title: "ChatGPT valt nu onder de zwaarste EU-regels" date: 2026-09-06 author: "Daan Koster" featured_image: "https://watisai.nl/wp-content/uploads/2026/09/chatgpt-reddit-roblox-dsa-aanwijzing.webp" categories: - name: "Uncategorized" url: "/category/uncategorized.md" --- # ChatGPT valt nu onder de zwaarste EU-regels ![Ouder en kind aan de keukentafel kijken samen naar een tablet met een blokkenspel, een tiener kijkt mee over de stoelleuning](https://watisai.nl/wp-content/uploads/2026/09/chatgpt-reddit-roblox-dsa-aanwijzing.webp)Ergens in Nederland zit vanmiddag een kind van elf in Roblox, bouwt een obby na en klikt op een knop die geld kost. Twee kamers verder vraagt zijn moeder aan ChatGPT of een bepaald medicijn samen mag met paracetamol. Geen van beiden denkt op dat moment aan Brussel. Toch is er sinds vorige week iets veranderd aan allebei die schermen. De Europese Commissie heeft ChatGPT, Reddit en Roblox op 31 augustus aangewezen als zeer groot platform onder de Digital Services Act. Dat staat niet in een persbericht dat je moet geloven, maar op de [openbare lijst van aangewezen diensten](https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/list-designated-vlops-and-vloses) die de Commissie zelf bijhoudt. ChatGPT valt daar onder de noemer zeer grote zoekmachine, Reddit en Roblox onder zeer groot platform. ## Waarom staat een chatbot in het rijtje van Google? Dat ChatGPT als zoekmachine is aangemerkt en niet als platform, is geen administratieve slordigheid. Het is de erkenning dat mensen de chatbot gebruiken zoals ze vroeger een zoekbalk gebruikten: één vraag, één antwoord, geen tien blauwe links om tussen te kiezen. Wat die kwalificatie juridisch precies oplevert, moet nog blijken; de aanwijzingsbesluiten zelf zijn nog niet gepubliceerd. Onze lezing is dat een dienst die als zoekmachine is aangemerkt zich zal moeten verantwoorden over wat er in de antwoorden zelf misgaat, en niet alleen over wat gebruikers plaatsen. Dat is een verwachting, geen vaststaand feit. De drempel voor die zwaarste categorie ligt op 45 miljoen gemiddeld actieve gebruikers per maand in de EU. ChatGPT komt volgens de eigen opgave op 159,1 miljoen. Dat is niet net over de streep, dat is drieënhalf keer de grens. Reddit meldt 57,2 miljoen, Roblox 46,6 miljoen; [XGN zette diezelfde cijfers deze week op een rij](https://www.xgn.nl/nieuws/eu-grijpt-hard-in-chatgpt-reddit-en-roblox-krijgen-met-strengste-regels-te-maken). Roblox zit daarmee nog geen twee miljoen gebruikers boven de drempel. Roblox zit er dus vlak tegenaan terwijl Reddit er ruim twaalf miljoen boven zit, en dat is meteen het cijfer waar je voorzichtig mee moet zijn: het is een opgave van het bedrijf zelf, gecontroleerd door de toezichthouder pas achteraf. Het bewijst dat het aantal boven de grens ligt, niet dat het exact klopt. ## Twee van de drie staan onder Nederlands toezicht Wat in de meeste berichten over deze aanwijzing wegvalt: in dezelfde Commissietabel staat bij zowel Reddit als Roblox Nederland als coördinator voor digitale diensten. Reddit heeft zijn Europese vestiging in Nederland, Roblox heeft hier een wettelijk vertegenwoordiger aangesteld. ChatGPT valt via OpenAI Ireland onder Ierland. Dat is trouwens ook het punt waarop de berichtgeving en de Commissie uit elkaar lopen. XGN schrijft dat de Commissie voor zowel ChatGPT als Reddit samenwerkt met de Ierse media-autoriteit Coimisiún na Meán en alleen bij Roblox met de ACM. In de tabel van de Commissie zelf staat bij Reddit gewoon Nederland. Wij houden de officiële lijst aan. Dat betekent dat de Autoriteit Consument en Markt straks niet één, maar twee van deze drie diensten in haar portefeuille heeft. Voor een klacht over Roblox hoef je niet naar Brussel of Dublin: de nationale toezichthouder zit in Den Haag. Het maximum aan boete dat daarachter hangt is zes procent van de wereldwijde jaaromzet, en dat is bij alle drie deze bedrijven een bedrag met veel nullen. Dat zulke maxima geen papieren dreiging zijn, liet een andere Nederlandse toezichthouder al zien met de [boete van 825 miljoen euro voor Uber, om een algoritme dat chauffeurs zonder mens erbij deactiveerde](https://ai-rechtshulp.nl/uber-boete-825-miljoen-algoritme-chauffeurs/). ## Wie gaat die risicoanalyse straks nalezen? Wij vinden de aanwijzing terecht en de trigger erachter zwak. Kijk namelijk waar dit hele regime op scharniert: op een gebruikersaantal dat de dienst zelf opgeeft. De Commissie plakt het label pas als een bedrijf zelf rapporteert dat het boven de 45 miljoen zit. Roblox meldt nu 46,6 miljoen, nauwelijks boven de streep, en niemand buiten dat bedrijf kan zeggen wanneer die grens feitelijk werd gepasseerd. Dat betekent dat een platform dat zijn Europese cijfer voorzichtig telt of laat publiceert, ook laat onder toezicht komt. Zwaar toezicht dat begint bij zelfrapportage is geen daadkracht, het is een uitnodiging om conservatief te tellen. En het echte probleem begint na de aanwijzing. Deze drie krijgen vier maanden om hun systemen op orde te brengen, dus tot rond de jaarwisseling. Daarna moet er een risicoanalyse liggen, moeten algoritmes te controleren zijn en moet het welzijn van minderjarige gebruikers aantoonbaar beschermd zijn. Wie dat gaat nalezen, met hoeveel mensen en op welke termijn, staat nergens. Dat is precies het gat dat we eerder beschreven toen we uitrekenden hoeveel Europese digitale wetten er inmiddels zijn en [hoe weinig clubs die daadwerkelijk handhaven](https://watisai.nl/eu-handhavingskloof-digitale-regels-agentschap/). ## Brussel kreeg dat WhatsApp-nummer terug zonder één boete Wie zegt dat Brussel vooral labels plakt, moet ook het tegenvoorbeeld noemen. Toen ChatGPT zijn WhatsApp-nummer uitzette voor Europese gebruikers, kwam dat nummer [terug door Europese druk](https://watisai.nl/chatgpt-whatsapp-nummer/), niet door een rechtszaak of een boete. De dreiging alleen al veranderde het gedrag van een Amerikaans bedrijf binnen weken. Dat is precies wat een toezichtregime hoort te doen, en het gebeurde zonder dat er ooit een handhaver aan te pas kwam. Onze eigen kritiek op de handhavingskloof onderschat dat effect. ## Alle bescherming hangt aan een leeftijd die het kind zelf invulde Alles wat de DSA over bescherming van minderjarigen eist, hangt aan één gegeven: de leeftijd die in het account is ingevuld. Staat daar een jaartal dat een kind zelf heeft verzonnen om ergens bij te mogen, dan gelden de strengere standaardinstellingen niet, hoe goed het platform ze ook inricht. Open dus vanavond nog het Roblox- of Redditaccount van je kind en kijk wat er bij de geboortedatum staat. Klopt het niet, pas het dan aan via de accountinstellingen van die dienst. Datzelfde geldt voor de [tieneraccounts in ChatGPT](https://watisai.nl/chatgpt-voor-tieners-standaard-13-17/). ## Rond de jaarwisseling moet de eerste risicoanalyse er liggen De termijn van vier maanden loopt af rond de jaarwisseling; XGN houdt het op uiterlijk januari 2027. Op dat moment moeten de eerste risicoanalyses klaar zijn. Interessant is niet of ze er komen, maar of ze openbaar worden en of er iets in staat wat de bedrijven liever niet hadden opgeschreven. Blijft het bij een pdf vol algemeenheden die niemand naleest, dan is een aanwijzing niet meer geweest dan een sticker op een deur die openblijft.